در حال بارگذاری ...
  • یادداشت؛

    عدالت زیربنای ایثار

    طاهره ساعدی

    ایثار و از خودگذشتگی با ذات و جان ایرانیان عجین شده است و اصولا خونی است جاری در رگ های این جامعه. کم نظیر است فداکاری های  همین مردم، حتی زمانی که دستشان خالی از هر داشته ای بوده است، بهترین سرمایه شان، جان شان را گذاشته اند برای حفظ دین و کشور و نظام و هم نوعانشان، داشته و نداشته شان را در طبق اخلاص گذاشته و بخشیده اند، مالشان و مهم تر از ان سلامتیشان را، دستمایه حمایت از اعتقاد و ایمان و سرزمین کرده اند. سرمایه انسانی این مرز و بوم، هیچگاه برای کشورش و نظامش کم نگذاشته و در شرایط سخت و بحرانی، همه گاه پشتوانه ای بی چون و چرا، جدی وبدون چشمداشت بوده است ایثار این مردم بزرگترین سرمایه نظام اسلامی ما است. تداوم و استمرار ایثار، بخشش جان و مال، فداکاری، ترجیح منافع جمعی بر شخصی، نیاز به فراهم شدن شرایط و بسترهایی دارد که در راس ان تحقق عدالت اجتماعی است. در لزوم تحقق عدالت اجتماعی همین بس که قرآن کریم آن را به عنوان یکی از هدفهای بعثت انبیاء بیان فرموده است انجا که می گوید: «لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و الحکمة و المیزان لیقوم الناس بالقسط»، هدف از ارسال رسل و انزال کتب و معارف الهی، اقامه‌ی قسط است.در این زمینه استاد شهید مرتضی مطهری پس از نقل حدیثی از امیرالمؤمنین علی(ع) که حضرت در آن «عدل» را ارجح بر «جود» و بخشش در اجتماع بیان می کند می گوید: «عدل در اجتماع به منزلة پایههای ساختمان است و احسان از نظر اجتماع به منزلة رنگآمیزی و نقاشی و زینت ساختمان است. اول باید پایه درست باشد بعد نوبت به زینت و رنگآمیزی و نقاشی میرسد."

    عدالت اجتماعی تاثیر مستقیمی بر افکار، عقاید، اخلاق و گفتار و رفتار مردم دارد، مطهری تاکید دارد اگر حقوق مردم محفوظ و جامعه عادل و متعادل باشد و تبعیض، محرومیت و احساس مغبونیت در مردم نباشد، عقاید و اخلاق پاک، رفتار خوب و ازخودگذشتگی بیشتر و زمینه برای انجام کارهای خلاف و شیوع عقاید ناپاک کمتر می شود.

    در جامعه ای که عدالت اجتماعی کمرنگ است  ترجیح فرد بر رسیدن به منافع شخصی با توسل به هر کاری است و به عبارتی تلاش می کند تا به هر نحوی شده گلیم خود را از اب بیرون بکشد حتی با پایمال کردن حقوق دیگران و منافع جمع، زیرا به این باور رسیده است که صاحب منصبان عدالت در جامعه نمی توانند حامی منافع او باشند و شخص نمی تواند از راه های قانونی و طی ضوابط و مقررات به حقوق حقه خود برسد پس راه های غیرقانونی در پیش می گیرد. با تسری این رفتارها به جامعه به تدریج زمینه انجام برخی گناه های اجتماعی و جرایم فراهم می شود مانند غل و غش و تقلب در کارها ، رشوه، فساد، دزدی، خیانت و نهایتا فقر. فقری که به فرموده حضرت علی ع اثار بسیار بد و ناهنجاری در جامعه به جا می گذارد. امیرالمؤمنین در سفارش خود به محمّد حنفیه فقر را دارای سه اثر می داند: "نقصان دین، فکر پریشان،  تحقیر شدن مردم" که خود این ها سر منشا بسیاری از گناه ها و ناهنجاری های اجتماعی می شود.

    عدالت در سطح جامعه با شاخص انجام درست و قانونی مسئولیت نمود پیدا می کند و دربرگیرنده تمام مدیران و مسئولان دستگاه ها و نهادها در کشور می شود. از طرفی، این مسئولیت، برای دستگاهی که خود ضامن برقراری عدالت و جلوگیری از ظلم و بی عدالتی در جامعه است بسیار سخت تر، سنگین تر و حساس تر می شود. اجرای عدالت وظیفه ای است بس دشوار که  براساس اصل 156 قانون اساسی، بر عهده قوه‏ قضاییه‏ گذاشته شده، قوه‏ ای‏ مستقل‏ که‏ پشتیبان‏ حقوق‏ فردی‏ و اجتماعی‏ و مسئول‏ تحقق‏ بخشیدن‏ به‏ عدالت است.

    بنابراین هر چند مردم خوب ما با تمام مشکلات و سختی ها، دارای روحیه ایثار و از خودگذشتگی هستند و ما مدعی هستیم از این حیث، جامعه ای بی نظیر داریم ولی نهادینه شدن و تبدیل به فرهنگ شدن ویژگی های اخلاقی و انسانی مانند ایثار، شهادت، ازخودگذشتگی، مستلزم تحقق عدالت اجتماعی است که  قوه قضائیه مکلف و ضامن برقراری ان در جامعه  است. طبق اصل 156 قانون اساسی، وظایف قوه قضاییه  عبارت است از:

    - رسیدگی‏ و صدور حکم‏ در مورد تظلمات‏، تعدیات‏، شکایات‏، حل‏ و فصل‏ دعاوی‏ و رفع خصومات‏ و اخذ تصمیم‏ و اقدام‏ لازم‏ در آن‏ قسمت‏ از امور حسبیه‏، که‏ قانون‏ معین‏ می‏ کند.

    - احیای‏ حقوق‏ عامه‏ و گسترش‏ عدل‏ و آزادی های‏ مشروع‏.

    - نظارت‏ بر حسن‏ اجرای‏ قوانین‏.

    - کشف‏ جرم‏ و تعقیب‏ و مجازات‏ و تعزیر مجرمین‏ و اجرای‏ حدود و مقررات‏ مدون‏ جزایی‏ اسلام‏.

    - اقدام‏ مناسب‏ برای‏ پیشگیری‏ از وقوع‏ جرم‏ و اصلاح‏ مجرمین‏.

    قوه قضائیه نقش بسیار با اهمیتی در برقراری عدالت و مقابله با ظلم و فساد دارد و براساس اصل 156 قانون اساسی قوه‏ ای‏ است‏ مستقل‏ که‏ پشتیبان‏ حقوق‏ فردی‏ و اجتماعی‏ و مسئول‏ تحقق‏ بخشیدن‏ به‏ عدالت است. که امید است همچون پرچمدار اجرای عدالت اجتماعی در جامعه، امیرالمومنین علی (ع)، بتوان شرایط ان را فراهم کرد و به این مهم دست یافت.

        کانال تلگرام
       کانال اینستاگرام



    نظرات کاربران